Door het toenemende gebruik van tablets en laptops in de klas rijst de vraag: is lezen van een digitaal scherm net zo effectief als van papier? Madelon van den Boer, onderzoeker en docent aan de Universiteit van Amsterdam en co‑auteur van Effectief lees‑ en spellingonderwijs, belicht de verschillen.
Is lezen van een digitaal scherm net zo efficiënt als lezen van papier? Madelon van den Boer geeft antwoord:
Leerlingen werken steeds vaker met een iPad of Chromebook in de les, maar ook tijdens toetsen. Het is fijn dat ze om leren gaan met devices, maar het is ook belangrijk je bewust te zijn van een aantal effecten. Zo blijkt tot nu toe uit overzichtsstudies dat lezen van papier efficiënter is dan lezen van een scherm. Leerlingen lezen gemiddeld genomen even snel van een scherm als van papier, maar het begrip verschilt. Een tekst die gelezen is op papier begrijpen we beter dan wanneer we diezelfde tekst lezen van een scherm. Vooral bij informatieve teksten of studieteksten is dit verschil groot. Bij lezen voor ons plezier, waarbij we niet per se tot in detail alle informatie moeten onthouden, is het verschil minder groot. Onderzoek laat ook zien dat leerlingen zich niet bewust zijn van dit verschil. Ze denken zelf dat ze de tekst even goed begrijpen. Ongeveer 70% van de leerlingen leest beter van papier. Het is helaas niet duidelijk wie die 30% is die beter leest van een scherm. Wanneer een leerling bijvoorbeeld liever leest van een scherm dan van papier wil dat niet zeggen dat die leerling ook beter leest van het scherm.
Kortom, het is belangrijk het lezen van een scherm bewust in te zetten. Begeleid leerlingen in het leren lezen van een scherm. Start met korte, verhalende teksten en bouw voorzichtig op naar langere, complexere teksten. Vertel over de verschillen tussen het lezen van een scherm en papier en bespreek mogelijkheden en beperkingen van een scherm ten opzichte van papier, zoals de mogelijkheid tot arceren enerzijds, maar het risico van overmatig scrollen anderzijds.
Madelon van den Boer is één van de docenten van de cursus Lees- en Taalspecialist bij de Onderwijsdesk. Met haar wetenschappelijke achtergrond vertaalt ze onderzoek naar praktische handvatten voor in de klas.
