Als je tijdens de rekeninstructie leerlingen een vraag stelt, zie je bij sommigen paniek in de ogen. Ze zijn op dat moment niet in staat de vraag te beantwoorden, terwijl je zeker weet dat ze het eigenlijk wel kunnen. Er zijn ook leerlingen die gestrest zijn bij een rekentoets: ze staren verschrikt naar het papier of krimpen in elkaar als je langsloopt. Dit zijn leerlingen met rekenangst. Soms is het zichtbaar, zoals bij de zojuist beschreven leerlingen, maar minstens zo vaak merk je niks of zie je een ongemotiveerde leerling die niet oplet. Achter passiviteit en een lage motivatie in de rekenles kan echter angst zitten.
Er is bijna altijd een negatieve relatie tussen rekenangst en rekenprestaties: hoe hoger de angst, hoe lager de score op een rekentoets, met name als het om een test op tijd gaat. Je kunt het niet omdraaien; lage rekenresultaten betekenen niet dat je dan altijd veel rekenangst hebt. Ook sterke rekenaars kunnen trouwens angst ervaren bij een tempo test of als ze menen dat er veel van de toets afhangt.
Van basisschoolleerlingen met rekenangst is bekend dat deze angst niet alleen hun rekenprestaties van dat moment beïnvloedt, maar ook die in de jaren erna.
Wat kun je in de klas doen om deze kinderen te helpen?
🟢Met stip op 1: zorg voor goed rekenonderwijs. Leg nieuwe concepten (wat is oppervlakte of een breuk) goed uit, check regelmatig of je leerlingen het hebben begrepen, en neem het anders nog eens door. Herhaal de les erna wat er is besproken.
🟢Vermijd stereotypen; zorg dat je nooit zegt of uitstraalt dat jongens of mannen beter zijn in rekenen en laat ‘moeilijke’ sommen niet vaker door jongens uitrekenen. Meisjes blijken immers net zo goed te kunnen rekenen maar zijn wel gevoeliger om rekenangst te ontwikkelen en de uitstraling van de leerkracht kan dit deels voorkomen.
🟢Geef het goede voorbeeld als er een moeilijke som is; laat zien dat je tijd nodig hebt om erover na te denken en doe ook voor hoe je iets kunt opzoeken als je het niet weet.
TIP: Wil je ook meer leren over rekenangst en effectief rekenonderwijs? In het nieuwe schooljaar start de 6-daagse cursus tot Rekenspecialist / Rekencoördinator, verzorgd door reken- en taalspecialist drs. Marije van Oostendorp. Tijdens deze cursus wordt ook ingegaan op thema’s als rekenproblemen, het vormgeven van de 3 zorgniveaus, een eigen leerlijn voor rekenen, dyscalculie, het rekenbeleidsplan en sterke rekenaars.
